18+
Нұр-Сұлтан
Қазір
17
Ертең
27
USD
385.42
+0.26
EUR
424.58
-1.37
RUB
6
-0.01

«Тепкілеп, жалаңаш далаға тастады…». Желтоқсаншы қыз басынан өткенді баяндады

3916

1986 жылы егемендік үшін алаңға шыққан жастар ол күнді ешқашан ұмытпайды.

Сол жастардың қатарында бүгінде Алматы қаласында тұратын Анар Рақымжанова да бар деп жазады «Замана» басылымы.

Анар Рақымжанова- Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі Төлеген Рақымжановтың қызы. 1985 жылы Семейден Алматы қаласына ауысып, жұмыс істеп жүрген ол Қыздар педагогикалық университетіне түспек болған екен.

Алайда алғашында құжатын жоғалтып алған қыз Желтоқсан көтерілісінен соң бес жылға жоғары оқу орнына түсу құқығынан айырылыпты. Артынша тұрмысқа шыққан бойжеткен сол бойы университетке түспеген екен.

Бүгінде күйеуімен екі баласын тәрбиелеп өсірген Анар Рақымжанова осыдан 32 жыл бұрын жасы қарапайым құрылыс кәсіпорнында жұмысшысы, 19 жастағы балауса қыз болған еді.

Қазірде көненің естелігі болып қалған әйгілі суретте екі милициямен бірге кетіп бара жатқан ол сол ызғарлы күндерді әлі ұмытпаған екен.

«Мен кезекті демалыста ауылға барып қайтқан едім. Ертесіне, 16 желтоқсан күні сөз байласып жүрген жігітім Маратпен киноға барғанбыз, содан қайтып келе жатқанда радиодан Қонаевты орнынан алып, Колбинді тағайындағанын естідік.

Кешке қарай жатақхана алдына бір жігіт келіп «Қазақтар, неге үнсіз отырсыңдар?! Орталық алаңда қазақтарды қырып жатыр!»– деп айқайлады.

«Анау кім, сөйлеп тұрған?». Желтоқсан оқиғасының құпия видеосы (видео)

Жанымдағы құрбым екеуміз осыны ести сала алаңға бармақ болғанбыз, бірақ милиция жатақханадан шығармай қойды.

«Өзім жолдан сырқаттанып келген едім, 17-сіне жұмысқа бармай, құрбым Гүлшат екеуміз емханаға барып, маған емделуге демалыс алдық.

Сосын бірден автобусқа отырып, орталық алаңға тарттық. Бірақ қоғамдық көлік жүргізушісі «Балуан Шолақ» стадионына жеткен соң ары қарай бармайтынын айтып, бәрімізді түсіріп тастады.

Біз ары қарай жаяу тарттық, сөйтіп патриоттық әндер шырқап, орталық алаңға жеттік.

Біз барғанда алаңда адам өте көп екен. Айқай-шудан құлақ тұнады. Гүлшат екеуміз көп адамның ортасына енген бетте-ақ бір-бірімізді таппай қалдық»,- деп еске алады Анар.

Қақаған қыста қаны қайнап тұрған жастардың қатарында болған Анар алаңда көрген сұмдықтарын да әлі жадынан өшірмепті.

Желтоқсан оқиғасын көзімен көргендер: Алаң қанға бөкті, бұл нағыз қырғын еді…

«Сөйлеп жатқандар бар ма екен деп алға қарай жылжуға тырысып бағудамын. Бір кезде бізге қарай әскери адамдардың жүгіріп келе жат­қаны көрінді. Жұрт топырлай ығысып, бірінің үстіне бірі құлап жатты. Мен де құладым, сол кезде екі милиционер келіп ұстады.

Мен сол кезде әскерилердің қарусыз топты аяусыз соққыға алып жатқанын, бұйра шашты бір жігіттің басын тас­қа соққанын көрдім.

Ал бізді, көп қыздарды көлікке тиеп, Қаскелеңдегі полиция бөліміне апарып тергеді. Сосын қайтарып жіберді.

Жатақханаға келсем, құрбым бөлмеде жоқ. Ол кейінірек келді. Фрунзе аудандық полиция бөліміне, орыстардың қолына түскен екен, әбден таяқ жепті.

Басынан қатты соққы алған, шашынан ұстап, қа­быр­ғаға соққан екен, көзі ісіп кеткен, мүлдем ашылмайды.

Түбі әшкере болады… Желтоқсанның құрбандары біз ойлағаннан әлдеқайда көп

Бұл аздай, оны кейін жұмыстан шығарып жіберді, Алматыдан кетуін талап етті. Оның сөз байласып жүрген жігіті Қадыр Төлеубаев Ауғанстанда қызмет еткен еді, ол да оқиға кезінде қолға түсіп қалыпты.

Оларды Боралдай жаққа апарып, қақаған қыста киімдерін шешіп алып, тастап кеткен Сол кезде құжаттарын жоғалтып алыпты. Олар кейін екеуі үйленіп, отбасын құрды, төрт бала өсірді»,

-деді ол.

«Желтоқсанның» қаһарман қызы – Сұлухан Назароваға ескерткіш тақтайша қойылды