Нұр-Сұлтан
Қазір
19
Ертең
27
USD
427
-0.34
EUR
517
-2.12
RUB
5.91
-0.05

Қазақстанға алтын не үшін керек? ЕАЭО-ға бірыңғай валютаны енгізудің салдары

122

Тіпті ЕО өзінде көптеген адамдар қарсы шықты

— 2025 жылға қарай ЕАЭО-да ортақ қаржы (тек қана бұл емес) нарығын қалыптастыру керек. Сонымен қатар, ЕАЭО ортақ валютасын құру мүмкіндіктері үнемі талқылануда. Оны құрудың қажеттілігі бар ма? Бұл қаншалықты үнемді?

— Жалпы, елдер арасындағы сауда қатынастарын жеңілдететін белгілі бір бірыңғай валютаны құрудың мәні бар. Мысал ретінде, ең алдымен, Еуропалық Одақта жұмыс істеп тұрған жүйе ойға келеді. Бірақ ЕО мүшелерінің арасында да өз валюталарынан бас тартпауға шешім қабылдаған мемлекеттер бар. Бұл валюта одағына кіру үшін қатаң жағдайлармен ғана байланысты емес: Бюджет тапшылығы ІЖӨ-нің 3% дан кем және мемлекеттік қарыз 60% дан аспайды.

Сонымен қатар, ел инфляцияны ең тұрақты бағалары бар ЕО-ның үш елінің деңгейінен 1,5% – дан аспайтын төмен деңгейде ұстауы керек.

— Бүгінде Біріккен елдерде қандай да бір экономикалық алғышарттар бар ма?

— Бірыңғай валютаға көшу туралы шешім негізінен саяси сипатқа ие екенін түсіну керек. Егер ЕО туралы айтатын болсақ, Одақ аймақтың ірі елдерін біріктіру және келесі ауқымды әскери қақтығыстың алдын алу мақсатында құрылды. Содан кейін панъевропалық көңіл-күй Шығыс Еуропа елдеріне таралып,

олар жергілікті үкіметтердің қарсылығына тап болды: Польша, Болгария, Чехия және т.б.

Өз валюталарын сақтап қалғысы келген Ұлыбритания мен Швеция туралы да ұмытпайық.

Бірыңғай валюта немесе егемендік пе?

— Бірыңғай валютаны енгізу несие-ақша саясаты бөлігінде тәуелсіздіктен айыруды білдіреді:

эмиссияны жүргізу, ставкаларды белгілеу, ақша көлемін бақылау және т.б. мүмкіндігінің болмауы. Басқаша айтқанда, экономикалық проблемалармен күресу мүмкіндіктері айтарлықтай төмендейді. Атап айтқанда, бұл жерде қаржылық проблемаларға тап болған және қарыз міндеттемелерін белсенді түрде алуға мәжбүр болған Грецияны еске түсіруге болады.

Тағы бір мысал келтіруге болады. AMU — бұл азиялық валюта бірлігі, ол АСЕАН-ның 13 елінің ақша бірліктерінің бағаларын көрсететін валюта қоржыны болып табылады. Кейбіреулер валютаны ЭКЮ-мен (еуроның алдындағы) салыстырады, бірақ бұл КСРО кезінде экономикалық өзара көмек Кеңесіне мүше елдерді есептеу үшін пайдаланылған аударым рубліне ұқсайды.

Amu тек сандық түрде бар. Бұл бірлестік тек экономикалық себептермен ғана пайда болмағанын түсіну керек.

АСЕАН бастапқыда аймаққа КСРО-ның, ал қазір Қытайдың әсерін тежеу үшін құрылды

көріп отырғанымыздай, мына жерді де саясат айналып өтпеді.

Экономикалық немесе саяси алғышарттар жоқ

— ЕАЭО-ға оралайық. Еуразиялық экономикалық одақтың шенеуніктері бірыңғай валюта жасау қажеттілігінің жоқтығы туралы үнемі мәлімдеп отырады. Және ол ойлары өте дұрыс. Ұлттық валюталар өте құбылмалы, егер олар біріктірілсе, ештеңе өзгермейді.

Өкінішке қарай,

ЕАЭО елдері мұндай эксперимент үшін пісіп-жетіле қойған жоқ

Бірінші кезекте макроэкономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу қажет. Сонымен қатар, осы тақырып бойынша әңгіме бастауға кез келген әрекет тәуелсіздіктен айрылғысы келмейтін ұлттық өкілдердің қарсылығына тап болады.

— Экономикалық алғышарттарды түсіндік, ал саяси алғышарттарға тоқталсақ. Олар қазір бар ма?

— Іс жүзінде жоқ. Біз өзара есептеулерде доллардан бас тартқымыз келетіні туралы ойды еске түсірсек, бірақ объективті түрде айтсақ, бұл процесс тек Ресейге қатысты нақты себептерге байланысты. Ал Қазақстанда долларсыздандыру процесі іркіліспен жүріп жатыр.

Біздің елге америкалық санкциялар енгізілу ықтималдығы аз. Сонымен қатар, Беларусь, Ресей және Қазақстан арасындағы есеп айырысулар көбіне ұлттық валюталарда жүреді. Мүмкін, AMU аналогы айырбастауға байланысты кейбір мәселелерден құтқарады, бірақ толық ішкі валютаны құрудың алғышарттары жоқ.

— ЕАЭО-да мұндай валюта әлі де енгізіледі деп болжаймыз. Кім жеңеді, кім ұтылады?

— ЕАЭО бірыңғай валютасын енгізіп, одан ұтылғандар немесе ұтқандар туралы айтуға ертерек. Алдымен сіз оның жұмыс істеуінің нюанстарын білуіңіз керек.

Ол негізінен одақта белсенді қолданылатын рубльге байланысты болады деп болжауға болады

Ол жыл сайын долларды көбірек ығыстырады. Бұл өткендегі ұқсастықтарға байланысты ұлттық үкіметтерге ұнамасы анық. Бұл тағы да оның пайда болу мүмкіндігі өте аз екенін растайды.

Теңгемен есептесулердің үлесін арттыру қажет

— ЕАЭО аумағында ортақ валютаны енгізбей-ақ доллардан толық бас тартуға бола ма? Сонда өзара есеп айырысулар қалай болады?

— Доллармен есеп айырысудан құтылу өте қиын болады, өйткені серіктестердің валюталарына сенімсіздік әлі де сақталады. Мысалы, Қазақстан мен Қырғызстан сауда операцияларын негізінен доллармен жүзеге асырады. Бұл тек валюталардың құбылмалылығымен ғана емес, сонымен қатар практикалық себептермен де байланысты. Қазақстан экономикасының жартысы — бұл энергия ресурстарының экспорты немесе онымен байланысты инфрақұрылым, ал Қырғызстан шетелге алтын сатады.

Мұның бәрі сауда ерекшелігіне байланысты доллармен жүзеге асырылады

Қазақстан — халықаралық экономика үшін ашық ел. Әрине, бір валютаның басқаларынан басым болуы потенциалды тәуекелдерді арттырады, бірақ оларды әртараптандыру — сыртқы саудадағы басқа да ірі валюталарды пайдалану: еуро және юань, сондай-ақ ЕАЭО ішінде теңгемен есептесулер үлесін өсіру арқылы азайтуға болады.

Серіктестер жаңалықтары
Көп қаралған
© «365 Info», 2014–2021 info@365info.kz, +7 (727) 350-61-36
050013, ҚР, Алматы қ., «Керемет» ықшамауданы, 7 үй, 39 корпус, 472 кеңсе
Қате байқасаңыз, оны белгілеп Ctrl+Enter басыңыз