Темір Қырықбаев: Экспортқа шектеу – фермерлерді тығырыққа тірейтін шешім
Мәжіліс депутаты, «AMANAT» партиясы фракциясының мүшесі Темір Қырықбаев ауыл шаруашылығы өнімдерін, оның ішінде сәбізді экспорттауға шектеу енгізу мәселесіне байланысты Үкіметке депутаттық сауал жолдады.
Депутаттың айтуынша, аталған бастама фермерлер мен кәсіпкерлер арасында үлкен алаңдаушылық туғызған. Бизнес өкілдері Үкіметтің бұл шара арқылы нақты қандай стратегиялық мақсат көздеп отырғанын түсіне алмай отыр. Себебі тәжірибе көрсеткендей, экспортқа тыйым салу бағаның төмендеуіне әкелмейді, керісінше нарықтағы өсім жалғаса береді.
«Бұл жерде негізгі ауыртпалық өндірушілерге түседі. Ал делдалдар мен логистикалық тізбектің басқа қатысушылары бұл шектеуден зардап шекпейді. Себебі тауардың бағасы дүкен сөресіне жеткенше бірнеше есеге қымбаттайтыны белгілі», – деді депутат.
Сарапшылар да бағаны тек экспортты шектеу арқылы тұрақтандыруды тиімсіз деп есептейді. Бизнес қауымдастығының пікірінше, егер мемлекет ішкі нарыққа қажетті өнім көлемін нақты айқындаса, фермерлер оны толық көлемде қамтамасыз етуге дайын.
Мәселен, тек Павлодар облысының өзінде фермерлердің қолында 120 мың тоннадан астам сәбіз қоры бар. Қазіргі жағдайда оны келісі 80 теңгеден сатудың өзі қиын, себебі сұраныс төмен. Ал сәбіз – ұзақ сақталмайтын өнім. Сондықтан экспортқа уақытша шектеу қолда бар өнімді өткізу мүмкіндігін одан әрі азайтады.
Темір Қырықбаев ойластырылмаған әкімшілік шешімдер отандық фермерлердің шетелдік нарықтардағы орнын әлсіретіп, жылдар бойы қалыптасқан логистикалық және серіктестік байланыстардың үзілуіне әкелуі мүмкін екенін атап өтті.
«Бұған дейін де картоп, ет және пияз экспортына осындай шектеулер енгізілгенімен, олардан нақты қорытынды жасалған жоқ. Қысқамерзімді әкімшілік тәсілдер әлі де басым болып отыр», – деді ол.
Депутаттың айтуынша, мұндай саясат ұзақ мерзімде фермерлердің өндірісті дамытуға деген ынтасын төмендетіп, елдің шетелдік өнімге тәуелді болу қаупін арттырады.
Осыған байланысты Темір Қырықбаев Үкіметке бірқатар нақты сұрақ қойды. Атап айтқанда, экспортқа шектеу енгізу туралы ұсыныстың қандай экономикалық және статистикалық есептеулерге негізделгені, бағаны тұрақтандыру үшін балама жүйелі тетіктердің қарастырылған-қарастырылмағаны және ішкі нарықты кепілдендірілген көлемде өніммен қамтамасыз етіп, артық өнімді экспорттауға мүмкіндік беретін нақты модельдің бар-жоғы жөнінде жауап беруді талап етті.
«Мемлекетке бір реттік шектеулер емес, тұрақты әрі болжамды ережелер қажет», – деп сөзін түйіндеді депутат.
050013, ҚР, Алматы қ., «Керемет» ықшамауданы, 7 үй, 39 корпус, 472 кеңсе