Еліміз жаңа тарихи кезеңнің табалдырығында тұр

Күні кеше Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев 2026 жылғы 15 наурызда жаңа Конституция жобасы бойынша республикалық референдум өткізу туралы Жарлыққа қол қойып, елдің тағдырына қатысты түпкілікті таңдау жасауды тікелей халықтың өзіне ұсынды.
Бұл бір күнде қабылданған шешім емес, елдің конституциялық дамуына бағытталған ұзақ әрі жүйелі дайындықтың, ашық қоғамдық талқылаулар мен жұрт пікірін басты негізге алған ауқымды жұмыстың заңды қорытындысы.
Ата заңға өзгертулер енгізуді көздеген үдеріс Президентіміздің 2025 жылғы 8 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында Парламентті реформалау туралы бастама көтеруінен бастау алды. Осыдан кейін Парламенттік реформа жөніндегі жұмыс тобы құрылып, ол тұрақты негізде азаматтардан, сарапшылар қауымдастығынан, қоғамдық ұйымдар мен саяси партиялардан ұсыныстар қабылдап, оларды жүйелі түрде саралаумен айналысты. Жауапты кезеңде халықтың пікірі мен ұсыныстары негізгі басымдық ретінде айқындалды.
Осылайша, конституциялық жаңғырту үдерісінің мазмұндық өзегі биылғы жылы Сыр өңірінде өткен Ұлттық құрылтайда анықталды. Дәл сол алаңда Президентіміз жаңа Парламент – Құрылтай құру, Халық кеңесін қалыптастыру, Вице-президент институтын енгізу, Конституциялық реформа жөніндегі комиссия құру секілді ауқымды өзгерістерді жария етіп, қоғам сұранысына негізделген шешімдер қабылдады. Одан әрі, 21 қаңтарда өзінің тиісті Жарлығымен түрлі саланың өкілдерінен құралған 130 адамнан тұратын комиссия жасақталып, 24 қаңтардан бастап оның жұмысы ашық форматта, тікелей эфирде көрерменнің көз алдында жүргізілді.
Конституциялық реформа жөніндегі комиссия халықтан түскен ұсыныс-пікірлердің нәтижесінде қоғам пікірі мен кәсіби сараптамаға сүйенген жаңа Конституцияның қорытынды жобасын Мемлекет басшысына таныстырып, оны жалпыхалықтық референдумға шығаруды ұсынды.
Бір нәрсе айқын, қабылданғалы отырған құжат жекелеген түзетулер жиынтығы емес, Конституцияның мазмұны мен құрылымын тұтастай жаңартатын жаңа редакция болып отыр. Мұның өзі басқарудың бұрынғы тәсілдерінен саналы түрде бас тартып, «мемлекет адам үшін» қағидатына негізделген, азаматтың құқықтары, қадір-қасиеті мен қауіпсіздігін ең жоғары құндылық ретінде айқындайтын заманауи құқықтық модельге көшуді көздейді.
Ең бастысы, ұзақ дайындықтың, ашық қоғамдық диалогтың және халық үнін басты орынға қойған жүйелі жұмыстың нәтижесінде осы жылғы 15 наурызда бүкіл қазақстандықтар республикалық референдумда ел болашағына қатысты халықшыл бастаманы дауысқа салады.
Адам құқығының ең жоғарғы демократиялық құндылықтарына негізделген референдум – Қазақстанның жаңа даму кезеңіне жол ашатын саналы, ортақ әрі тағдырлы таңдау және мемлекет пен қоғам арасындағы өзара сенімге құрылған қоғамдық келісім.