Нұр-Сұлтан
Қазір
8
Ертең
6
USD
427
0.00
EUR
497
0.00
RUB
6.04
0.00

Мұнай 74 доллардан: Қазақстан экономикасы мен теңгеге не болады?

479

Коронавирустық пандемия әлемдегі экономикалық белсенділік пен тұтынудың төмендеуіне әкелді. Адамдар аз қозғала бастады, рейстер қысқарды. Нәтижесінде мұнай қоймалары толып кетті, бұл мұнай өндіретін елдерді өндірісті төмендетуге мәжбүр етті.

Қоқыс бос деуге болады

Бірақ бүгінде жағдай өзгерді. Халықаралық энергетикалық агенттіктің мәліметінше, егер 2020 жылдың шілдесінде бүкіл әлем бойынша қоймаларда мұнай 2015-2019 жылдардағы орташа мәннен 249 миллион баррельге көп жиналса, 2021 жылдың ақпанында бұл артықшылық 57 миллион баррельге дейін төмендеді. Бір қызығы,

пандемияға жиналған қорлардың қалдықтары толығымен Қытайда шоғырланған. Іс жүзінде АҚШ-та қорлар босап,

пандемияға дейін 1,28 миллиард баррельге дейін қысқарды. Мұндай деректерді Bloomberg АҚШ энергетикалық ақпарат басқармасына сілтеме жасап келтіреді.

Америкалық Citigroup қаржы корпорациясының болжамы бойынша сұраныстың қалпына келуі 2021 жылдың екінші жартысында мұнай қорының тәулігіне 2,2 млн баррельге одан әрі қысқаруына әкеледі. Осының арқасында

Brent маркалы мұнайдың құны барреліне 74 долларға дейін өсуі мүмкін

Қалпына оралады

EXANTE талдаушысы Андрей Чеботарев “қара алтын” қорының азаюын экономикалық өсу мен дамуға оралудың алғашқы қадамы деп санайды.

– Экономикалық өсім әрқашан энергия ресурстарын тұтынумен байланысты. Қоймалар Қытайға қарағанда АҚШ-та ертерек босаған, бұл Қытай коронакризис кезінде сатып алынған арзан мұнайды сақтауға шешім қабылдауымен байланысты деп айтуға болады. Ал қазір ол қымбатқа сатып алады. Жағдайдың бірегейлігі өткен жылдан бастап коронакризис пайда болған кезде,

ОПЕК+ өндірісті қысқартуға қатысты келісімі мұнай компанияларының акцияларын нарықтың бағаламауына байланысты болды

Мысал ретінде салыстырсақ, технологиялық компанияларды алуға болады. Бұл мұнайшыларға инвестиция үшін көп ақша бермейді. Өткен жылдан бастап көптеген компания тікелей шығындарға ұшырады және жаңа кен орындарына инвестицияларды азайтуға мәжбүр болды. Бірақ сіз жаңа кен орындарын игермеген кезде және ескілерде өндіруді арттырмасаңыз, ерте ме, кеш пе мұнай жеткіліксіз болады. Мұнай өндіруші компанияларға қарағанда әлем тез қалпына келеді, өйткені бұл өте күрделі процесс. Сонымен, әлемде мұнай әлі де жетіспейді.

Қазақстан не алады?

Қазақстан үшін мұнайдың жоғары бағасы жақсы, өйткені біздің ұлттық қорымыз осы және өткен жылы біз “жеп қойған” мұнай кірістеріне толы. Бірақ бұл біздің қауіпсіздік жастығымыз, оны қорғау және толықтыру қажет. Алайда

қымбат мұнай біздің қайтадан тынығып, экономиканы әртараптандырмауымызға қауіп төндіреді,

— дейді талдаушы.

Чеботарев

қалыптасқан жағдай теңгеге әсер етеді. Өсіп келе жатқан мұнай кезінде ол нығаятын болады деген пікір қосады.

Мұнай – ұлттық валюта бағамына әсер ететін негізгі факторлардың бірі. Және тіпті рубль құлап жатқан күнде де теңгенің нығаюын күтуге болады.

— Нақты болжамдар беруге батылым жетпейді, өйткені бәрі рубль-доллар жұбына байланысты болады. Бірақ тұтастай алғанда, біз өзіміз қалағандай жақсы болып, теңге күшейеді немесе күткеніміздей жақсы болмайды”, – дейді сарапшы.

Барлығы біз ойлағандай емес

Экономист Вячеслав Додонов атап өткендей, мұнайға сұраныс қазір қолда бар қорлардың азаюы есебінен өсіп келеді, бірақ бәрі бірдей емес. ОПЕК + соңғы отырысы мұнайға сұранысты қалпына келтіру қарқынын қысқартуды көздейді.

ОПЕК+ елдері 2021 жылдың мамыр және маусым айларында мұнай өндіруді тәулігіне 350 мың баррельге, шілдеде 450 мыңға арттырады, демек, өндіріс сұраныстан едәуір асып түседі.

– Сонымен қатар, пандемия жалғасады және әлемдік экономиканың жағдайына әсер етеді. Бұл да жыл басында күткендей сұраныстың қарқынды қалпына келтіруіне кедергі болады. Сондықтан қорлар қайтадан өсуі мүмкін. Мен жарты жылдан кейін мұнай бағасының айтарлықтай өсуі болмайды деп болжаймын.

Мұнай біз қазір көріп отырған деңгейде болуы мүмкін, яғни барреліне 65 доллар, бірақ аздап төмендеуі мүмкін,

– деп санайды Додонов.

Мұнай және теңге

Экономист Айдархан Құсайынов сондай-ақ қымбат мұнай бойынша болжамдар орындалмауы мүмкін деп санайды. Мұның бәрі әзірге белгісіз. Сонымен қатар, ол мұнай бағасы теңге бағамына әсер етпейтініне сенімді. Себебі оны қалыптастырудың нарықтық тетіктері қолданылмайды.

— Бізде мұнай кірістері Ұлттық қорға түседі. Ал ол оларды Қаржы министрлігіне немесе Ұлттық Банкке қажет көлемде биржаға айырбастап жатыр.

Тіпті баррелі 10 доллар тұратын болса да, Қаржы министрлігі өз мүдделерін басшылыққа ала отырып, 3 миллиард долларға аударым жасай алады. Барреліне 75 доллармен ол трансферттер қажет емес деп айта алады және доллар ұсынбайды.

Мұнай бағасы жоғары болған жағдайда нарықта доллар болмайды және бұл теңгеге қысым жасайды. Немесе төмен болған жағдайда нарықта доллар көп болса, теңге нығаяды,

– дейді Құсайынов.

Сандар хабар береді

Әрине, мұнайдың жоғары бағасы кезінде, Қазақстан ұтуы мүмкін, алайда ұзақмерізімді перспективада емес.

– Мұнайға бағдарлана отырып, теңге бағамын 400-ге дейін көтере алады. Бірақ сонымен бірге импорт көлемі артып, отандық өндірісті “тұншықтырады”. Себебі арзан импорт қазақстандық тауарларды тұтынуды азайтады. Бірақ, қайталап айтамын, теңге жасанды түрде сақталады.

Міне, 2020 жылдың наурыз айында мұнай барреліне 20 доллар, ал теңге бағамы – 450 доллар болды. Қазір мұнай $65, ал бағам – 429. Сондықтан теңге бағамы “қара алтын” бағасына байланысты болады деген барлық әңгіме – бос сөз.

Қалыпты экономикалық саясат жағдайында бүкіл әлемдегі мұнай шикізат елдерінің валютасына әсер етеді, бірақ аз мөлшерде — бұл әдеттегіден әлдеқайда аз. Ал Қазақстанда мүлдем әсер етпейді, – деп түйіндеді Құсайынов.

Серіктестер жаңалықтары
Көп қаралған
© «365 Info», 2014–2021 info@365info.kz, +7 (727) 350-61-36
050013, ҚР, Алматы қ., «Керемет» ықшамауданы, 7 үй, 39 корпус, 472 кеңсе
Қате байқасаңыз, оны белгілеп Ctrl+Enter басыңыз