Егер қартаю – міндетті түрде жоғалту емес, басқаруға болатын үдеріс болса ше? Бүгінде 60, 70, тіпті 80 жастағы адамның белсенділігі, ой айқындығы мен өмір сапасы көбіне кездейсоқтыққа емес, әлдеқайда ертерек қабылданған шешімдерге байланысты. Осы көзқарас Amway компаниясының Токиода өткен Ғылыми-консультативтік кеңесі – Scientific Advisory Board (SAB) отырысының басты тақырыбына айналды.
Әлемдік тренд: ұзақ өмір сүруден – сапалы өмір сүруге
БҰҰ деректеріне сәйкес, 2030 жылға қарай әлемде 60 жастан асқан адамдар саны 1,4 млрд-қа, ал 2050 жылы 2,1 млрд-қа жетеді. Бұл демографиялық өзгеріс денсаулық сақтау саласына жаңа талаптар қояды.
Назар ауруды емдеуден оның алдын алуға, функционалдық қабілетті сақтауға және өмір сапасын арттыруға ауысуда. Сараптамалық зерттеулер көрсеткендей, ұйқы, теңгерімді тамақтану, физикалық белсенділік, күйзелісті басқару және метаболикалық тепе-теңдік – ұзақ әрі белсенді өмірдің негізгі факторлары.
Fortune Business Insights бағалауынша, 2024 жылы жаһандық health & wellness нарығы 6,8 трлн АҚШ долларына жеткен. Бұл белсенді ұзақ өмір сүруге деген қызығушылықтың тұрақты өсіп келе жатқанын аңғартады.
Неге Токио?
SAB отырысының Токиода өтуі де мәнді. Жапония – халқы ең жылдам қартаюда жатқан елдердің бірі. Мұнда белсенді ұзақ өмір сүру мәдениет пен мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігіне айналған.
SAB құрылғанына 22 жыл ішінде алғаш рет конференция Жапонияда өтті. АҚШ, Австралия, Жапония және Азия елдерінен келген 14 жетекші ғалым жасуша денсаулығы, микробиом, экспосома және фитонутриенттердің рөлі жөнінде пікір алмасты.
Amway ұзақ мерзімді стратегиясында ғылым мен инновацияға басымдық береді. Компания әлемнің жетекші ғылыми орталықтарымен, соның ішінде Stanford University, Technical University of Munich және HEM Pharma ұйымдарымен ынтымақтастық орнатқан.
Талқылаулардың өзегінде healthspan – адамның өмір бойы энергиясы мен функционалдығын сақтайтын кезеңі тұрды. Сарапшылар екі маңызды ұғымды бөліп көрсетті:
Сондай-ақ микробиомның зат алмасу мен иммундық функцияға әсері, сыртқы және ішкі орта факторларын біріктіретін экспосома түсінігі кеңінен талқыланды.
Калифорния университетінің профессоры, SAB спикері доктор Дэвид Уокер қартаю ғылымы теориялық деңгейден практикалық шешімдер кезеңіне өткенін атап өтті. Ал Buck Institute for Research on Aging институтының AI-платформасының жетекшісі Дэвид Фурман иммундық қартаю механизмдерін зерттеудің маңызын айтты.
Орталық Азия үшін маңызы
Белсенді ұзақ өмір сүру тақырыбы Орталық Азия үшін де өзекті. Қазақстанда 60 жастан асқан адамдардың үлесі 2009 жылғы 9,7%-дан 2024 жылы 13,9%-ға дейін өсті. 2050 жылға қарай бұл көрсеткіш 19%-ға жетуі мүмкін.
Amway Central Asia SAB отырысында өңірлік сарапшыларды ұсынған жалғыз бөлімше болды. Бұл жаһандық ғылыми тәсілдерді аймақ ерекшелігіне бейімдеуге мүмкіндік береді.
Компания өкілдерінің айтуынша, ғылыми дәлелденген шешімдерді өңірдің тамақтану әдеттері мен денсаулық профилін ескере отырып енгізу – ұзақ мерзімді әрі тұрақты денсаулық моделін қалыптастырудың маңызды қадамы. Healthspan in Action форматы ғылым, бизнес және халықаралық ынтымақтастықты біріктірген алаңға айналды.
Белсенді ұзақ өмір сүру – жылдам нәтиже уәдесі емес. Бұл – жасуша денсаулығын қолдауға, тұрақты әдеттер қалыптастыруға және өмір салтына саналы көзқарасқа негізделген жүйелі, ғылыми тәсіл. Қазақстанның осы жаһандық ғылыми диалогқа қосылуы өңірде сапалы әрі белсенді өмір сүру мәдениетін дамытуға жаңа серпін бермек.